Breaking the Rules

96 – Breaking the Rules                                           ဓါတ္ပံု ပညာ ရပ္ ဆိုင္ရာ မွတ္စု ( ၉၆)

“ ဥပေဒသ မ်ားထဲ က ေဖါက္ထြက္ ရိုက္ကူး ျခင္း “

( Breaking the Rules )

စကားဦး

ဓါတ္ပံု တစ္ပံု ကို ရိုက္ကူးရာ တြ င္ မိမိ အဓိကျပ လိုေသာ အရာ ကို  ၾကည့္ သူ  အာရံု  စူး စိုက္  လာေစေရး အတြက္ ဖဲြ႕စည္း သည့္ Composition ဆိုင္ရာ ဥပေဒသ ( Rules ) မ်ားစြာ ရွိပါ တယ္။

အဆိုပါ ဥပေဒသ ( Rules ) မ်ား၏ အဓိက ဦးတည္ ခ်က္ သည္ ေယဘူယ်  အားျဖင့္ မိမိ ျပလိုေသာ Subject အေၾကာင္းအရာ  ကုိၾကည့္ သူ ၏ အာရံု စူးစိုက္ လာေစေရး အတြက္ ေနရာခ် ေပးေရး သည့္ နည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ထို အခါ ေမးရန္ ေမးခြန္း တစ္ခုေမး ရန္ ရွိလာပါ တယ္ -

“ ဒီ ဥပေဒသ ( Rules ) ေတြ အထဲ မွာ ဘဲ အစဥ္ အခ်ဳပ္ ေႏွာင္ခံ ေနရ ေတာ့ မွာ လား ၊ ဥပေဒသ ( Rules ) ထဲ က ေန ေဖါက္ ထြက္ လိုက္ရင္ ပံု ပ်က္ ေလေရာ လား…………ၾကည့္ သူ အာရံု ကို ဆဲြေခၚ နိုင္မဲ့ အျခားနည္း ေတြ ေကာ မရွိ ေတာ့ ဘူးလား …..”  ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းပါဘဲ။

အနုပညာ ဖန္တည္း မွဳ ကို ဥပေဒသ ( Rules ) ေတြ နဲ႕ အေသ ခ်ဳပ္ ထားလို႕ မရပါ။  အမွန္ေတာ့  ဥပေဒသ ( Rules ) ေတြ က လမ္းညႊန္ မွ်သာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီ ဥပေဒသ ( Rules ) ေတြ ထဲ က ေဖါက္ထြက္ တဲ့ နည္း ေလး ေတြ ကို ရွာေဖြ ေလ့လာ ခဲ့ရာ National Geographic, Photographer Jim Zuckerman, နဲ႕ Jason Theaker တို႕ ရဲ႕ Breaking the Composition Rules ဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါး မ်ား အ၀င္ အျခားေသာ ေဆာင္းပါးအခ်ိဳ႕ ကိုေတြ႕ လိုက္ရပါတယ္။

သို႕ႏွင့္ အဆိုပါ ေဆာင္းပါး မ်ား အနက္တူညီ သည့္ အခ်က္ မ်ားကို ေပါင္းစည္ း၍ လည္း  ေကာင္း ၊ မတူ သည့္ အခ်က္ မ်ားကို သီးျခား  ျဖည့္ စြ က္ ၍  လည္းေကာင္း     ေပါင္းျခံဳ ကာ ဆီေလွ်ာ္  သလို ဘာသာ ျပန္ လိုက္ ျခင္း ျဖစ္ပါတ ယ္။

Breaking the Rules မ်ားကို ေလ့ လာရင္း အခ်ဳပ္ သေဘာ သိ လိုက္ရတာက  ေတာ့ ဓါတ္ပံု ဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါး မ်ားစြာ ေရး ခဲ့ တဲ့ Photographer Jim Zuckerman ရဲ႕ စကားေလး ပါ။

Jim Zuckerman က -

“ Composition Rules ေတြဆိုတာ က အေျခခံ လမ္း ညြန္ သေဘာ ေလာက္ပါဘဲ ။ ဓါတ္ပံုတစ္ပံု ဖဲြ႕ စည္း မွဳ နဲ႕ ပတ္သက္ တဲ့ ဘယ္ ဥပေဒ သ ကို မွ  ေက်ာက္သားေပ ၚ မွာ ထြင္းထု ထားျပီး မျဖစ္မေန လိုက္နာ ရမယ္ လို႕ မဆုိထားပါ ဘူး။  အခ်ိဳ႕ ေနရာ  ေတြ မွာ အဲဒီ ဥပေဒ သ အတိုင္း ဘယ္ လို မွ လိုက္နာ လို႕ မရ ဘဲ ခ်ိဳး ေဖါက္လိုက္မွ  သာပံု ေကာင္း ျဖစ္သြား တဲ့ အေျခ အေန ေတြ အမ်ားၾကီးပါ။

အဓိက အခ်က္ ကေတာ့ ၾကည့္သူအေနနဲ႕ လွပ ၾကည့္ ေကာင္း တဲ့ ပံု ျဖစ္ေ  န ဘို႕ပါဘဲ “

လို႕ ဆို ထားပါတယ္။

1 – Rule of Thirds ကို ခ်ိဳးေဖါက္ ျခင္း။

Rule of Thirds  သည္ ပံုတစ္ပံု ကို ေနရာ ခ်  ေသာ Composition တြင္ အေတာ္  ထိေရာက္ အေျခခံ က် ေသာ ဥပေဒ သ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ Rule of Thirds ကို ေလ့လာ ပါ။ ျပီး လွ်င္ ခ်ိဳးေဖါက္ ဘို႕ လိုလာပါက  ခ်ိဳးေဖါက္ ရပါမယ္။

Golden Ration Rule သည္လည္း ပံုစံ သာ လွ်င္ ခရုပတ္ ပံု စံ ႏွင့္ အဆန္း ျမင္ ေနရေစကာ မူ စင္စစ္ အားျဖင့္ Rule of Thirds ၏ Center of Interest points မ်ား ႏွင့္ မည္သို႕ မွ် ကြာလွသည္ မဟုတ္ပါ။

Frame တစ္ခု အတြင္း Fibonacci spiral (၁) ခု။

Frame တစ္ခု အတြင္း Fibonacci spiral (၄) ခု။

( Red Lines မွာ Rule of Thirds လိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။)

အထက္ပါ ပံု မ်ား မွာ Rule of Thirds ႏွင့္ ခရုပတ္ Golden Ratio Rule တို႕၏ Center of Interest ေနရာ မ်ားကို ျပ ေသာ ပံု မ်ား ျဖစ္ပါ တယ္။ 


ေအာက္ပါ ႏွင္းဆီ ပံု မွာ မူ Frame တစ္ခု အတြင္း Fibonacci spiral (၁) ခု ၏ Center of Interest တစ္ေနရာထည္း  တြင္ Subject ကိုေနရာ ခ် ထား သည့္ ပံု ျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္ပါပံု မွာ Rule of Thirds ႏွင့္ Golden Ratio Rule တို႕ ကို ပံု တစ္ပံု ေပၚတြက္ ေရးဆဲြ ျပ ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

Golden Ratio Rule ရဲ႕ Center of Interest တစ္ေနရာ ထည္းကို Fibonacci Spiral ခရုတ္ တတစ္ခု ထည္း ႏွင့္  ၾကည့္ပါ က ထူးဆန္း ေနသလိုထင္ ရေပမဲ့ Frame တစ္ခု လံုးကို ေလး ေနရာ ခဲြ လိုက္ပါက အထက္တြင္ ျပ ထားသလို Rule of Thirds နဲ႕ မကြာလွသည္ ကို ေတြ႕ ရပါမယ္။

အဆိုပါ သမားရိုးက် ဥပေဒ သမ်ားသည္  အဓိက ျပ လိုသည့္ အရာ ကို အာရံု စိုက္ လာေစရန္ အတြက္ ေနရာခ် ဖဲြ႔ စည္း မွဳ ကို ျပ ထား ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။


သို႕ ေသာ္ ဒီနည္း ေတြ ရဲ႕ ကန္႕သတ္ ထားတဲ့ ေဘာင္ ထဲ မွာ ဘဲ အခ်ဳပ္ အေနွာင္ ခံ ေနရေတာ့ မွာ လား။ လူေတြ ရဲ႕ အာရံု စူး စိုက္ လာေစဘို႕ ဒီ အခ်ဳပ္ အေနွာင္ ေတြ ထဲက ရံုး ထြက္ လို႕ မရ နိုင္ဘူးလားဆိုတဲ့ အေမး ရွိလာနိဳင္ပါ တယ္။

ဒီဥပေဒသ ေတြ အေသ လိုက္နာ ဘို႕ ေက်ာက္တံုးေပၚ မွာ ထု ဆစ္ကာ  အခိုင္အမာ ထား တဲ့ အရာ ေတြ မဟုတ္ပါ။ " ဒီလို လုပ္ရင္ ဒီလို ေတာ့ ျဖစ္လာမွာ ဘဲ " ဆုိတဲ့ လမ္း ညႊန္ မွ် သာ  ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ အခ်ဳပ္ အေနွာင္ေတြ ထဲ က ေန ရုန္း ကန္ေဖါက္ ထြက္ ျပီး ပံု ကို ေနရာခ် နိုင္ တဲ့ အေျခ အေန ေတြ ၊ ဒီလို လုပ္ လိုက္ျခင္း ျဖင့္  ပံု ေတြ ပို အားေကာင္းတဲ့ Impact ရွိလာတဲ့ နည္း ေတြ ရွိပါတယ္။ သို႕ ေသာ္ လမ္း ရိုး အတိုင္း မွာ ဘဲ လြင့္ေျမာ ေနၾကတဲ့ အတြက္ လမ္း သစ္  ကို အသိ နည္း ေနၾကပါတယ္။  အေျခ အေန ေပၚ မူတည္ လို႕ အသံုး ျပဳ ရမဲ့ အေနအထားမ်ိဳး မွာ သံုး နိုင္ၾကေစရန္ မွ်ေ၀ ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္

Frame အလယ္တြင္ ေနရာခ်ပါ။

ပံု အား  ေကာင္းသည့္ ( Powerful Image ) ၊ အထူးသျဖင့္  အားေကာင္းသည့္ အခ်ိဳး ညီ ႏွင့္ Subject ကို အေထာက္အပံံ့ ေကာင္းစြာ ပံ့ ပိုး ေသာ အရာ  ( Symmetry and a strong point of reference ) မ်ား ရွိေနပါက  မိမိ ျပ လိုေသာ Subject ကို Frame ၏ အလယ္ တြင္ ေနရာ ခ် ထားလိုက္ နိုင္ပါတယ္။ 

အထက္ တြင္ ျပ ထား ေသာ ပံု ကဲ့ သို႕ တစ္ေမွ်ာ္ တစ္ေခၚ မ်က္ ေစ့ တစ္ဆံုး ၾကည့္ မဆံုးသည့္ လမ္းမ ၾကီးမ်ိဳး သည္ Rule of Thirds နဲ႕ ေနရာ ခ် လို႕ အဆင္မေျပ ဘဲ Frame အလယ္ တည့္ တည့္ ထြင္ ေနရာ ခ် မွ သာ Impact ပို မ်ားေသာ ပံု ျဖစ္လာပါမယ္။

ထို႕ အတူပင္ symmetry အခ်ိဳးညီ ရွိေနသည့္ Chairs, Line of Plates, Glasses and Cutlery စသည္တို႕ ကို လည္းေကာင္း Escalators, Steps, Piers and Tunnels တို႕ကို လည္ေကာင္း Frame အလယ္ မွာ ေနရာ ခ် ရင္ ပို Impact ရွိေသာ ပံုု မ်ား  ျဖစ္လာပါတယ္။

လူပံု ( Human Portrait )  မ်ားကိုလည္း Rule of Thirds အတိုင္း မ်က္လံုးေနရာ ခ် ေစကာ မူ ေအာက္ပါ ပံု ကဲ့ သို႕ မ်က္  ႏွာ ကို Frame အလယ္ မွာ ထားျခင္း ျဖင့္လည္း ၾကည့္ ရသည္မွာ ပို၍ သက္ေတာင့္ သက္ သာ ရွိပါသည္။

Frame အလယ္ တြင္ ေနရာ ခ် ထားသည့္ ပံု နမူနာမ်ား။

အထက္ပါ ပံု မ်ားသည္ ျပ လိုသည့္ အရာ ကို Rule of Thirds ၏ အာရံု စိုက္ရာ မ်ဥ္း ဆံု ေနရာ မ်ား တြင္ မဟုတ္ဘဲ Frame အလယ္ တည့္ တည့္ တြက္ ေနရာ ခ် ထားသည့္ ပံု မ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။

အထက္ ပါ Trampoline ခံု ေနသည့္ ခေလး ပံုမွာ Frame ၏ အလယ္ တြင္ ရွိေနျပီး ေဘး မွာ ရွိေနတဲ့ ခေလး ေတြ က  ၀ိုင္းၾကည့္ ေန ၾကျပီး ပံု ကို အား ျဖည့္ ေပးေနၾကပါတယ္။ Rule of Thirds, Golden Ratio တို႕ ကို ခ်ိဳးေဖါက္ ထားတဲ့ ပံု ျဖစ္ပါတယ္။

အထက္ တြင္ ေဖၚျပ ခဲ့သည့္ အတိုင္းပင္ ( Symmetry and a strong point of reference ) မ်ား ေကာင္းသည့္ ပံု မ်ားကို Rule of Thirds ကို ခ်ိဳးေဖာက္ကာ Frame အလယ္ မွာ ေနရာ ခ် ျခင္း  က Impact ပိုရ ေစပါတယ္။

၂ -   ကင္မရာ ကို ေစာင္းရိုက္ ျခင္း။

အထက္ပါ ပံု  ဟာ ကင္မရာ ကို ေရျပင္ ညီ အတိုင္း ထားကာ  ရိုက္ျခင္း ႏွင့္ ေရျပင္ ညီ အတိုင္း ရွိေစရန္ Grid Line မ်ား ႏွင့္ပင္ ခ်ိန္ ညွိကာ ရိုက္ရ သည့္ ေယဘူယ အယူအဆ ကို ခ်ိဳးေဖါက္ ကာ ေစာင္းရိုက္ ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဤ သို႕ ျဖင့္ Dynamic Twist ျဖစ္လာကာ စိတ္၀င္ စားဘြယ္ရာ ျဖစ္လာေစပါတယ္။

၃ - Motion  Blur မ်ိဳး ရိုက္ျခင္း။

Photo must be sharp - ဓါတ္ပံု ၏ ပထမ အေရး အၾကီးဆံုး အခ်က္ သည္ ျပတ္သား ရမည္ - ဆိုေသာ ဥပေဒသ ကို ခ်ိဳးေဖါက္ ကာ Motion Blur အျဖစ္ မ်ိဳး ဖန္ တည္း ရိုက္ကူးထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

Shutter speed အေႏွးျဖင့္ Motion Blur ရေအာင္ ရိုက္ ထားပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာေ နရာ အနည္းငယ္ မွ် ေလး ကိုသာ ျပတ္သား ေအာင္ ရိုက္ထားပါတယ္။

ဤ သို႕ ျဖင့္ လွပသည့္ Abstract image တစ္ခု ရလာေစနိုင္ပါတယ္။

၄ - ေန႕ လည္ ေခါင္တြင္ ရိုက္ ျခင္း။

ဓါတ္ပံု ရိုက္ၾကရာ တြင္ နံ နက္ ခင္း ၊ ေနေစာင္း ခ်ိန္ ညေန ခင္း မ်ား တြင္သာ ရိုက္ ၾကေလ့ ရွိပါတယ္။ ေနေရာက္ ေျပာ့ေျပာ့ နဲ႕ လွပ တဲ့ Colour Tone နဲ႕ Long Shadow ေတြ ရ ဘို႕ အတြက္ပါ။ ေန႕ လည္ ေခါင္ ( Middlr of the day )  တြင္ မရိုက္ ၾကသည္မွာ Unwritten Rule တစ္ခု လို ျဖစ္ေနပါတယ္။

သို႕ ေသာ္ ေန႔လည္ေခါင္ ( Middle of the Day ) တြင္ရုိက္ၾကည့္ ပါ။  အထက္ ပါပံု ကို ေန႕လည္ ေခါင္ မွာ ရိုက္ထာတဲ႕ပံု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ရိုက္ ျခင္း ျဖင့္  အထက္က ပံု လို    Harsh midday light ဟာ မိမိျပ  လိုတဲ့ Subject ရဲ႕ Mood နဲ႕  ျမင္ေလ့ ျမ င္ထ မရိွ လွ တဲ့  အရိပ္ ( Shadow ) မ်ားတို႕ေၾကာင့္ ပံု ကို ထူး ျခား တဲ့ အာရံု စူ စိုက္ မွဳ ရေစ နိုင္ပါတယ္။

၅ -  Active Space Rule ကို ေျပာင္းျပန္ ရိုက္ျခင္း။

Active Scape Rule အရ ဆိုလွ်င္ Frame အတြင္းရွိ Subject မ်ား ၏ မ်က္ ႏွာ မူရာ ေနရာ တြင္ ေနရာ မ်ားမ်ား ခ်န္ ေပးသည္မွာ လည္း  ေယဘူယ် လက္ခံ ထားၾကတဲ့ ဥပေဒ သ တစ္ခု လို ျဖစ္ပါ တယ္။

သို႕ရာ တြင္ Subject က Frame အတြင္းသို႕ ၀င္ လာသည္ ့ပံု  မဟုတ္ဘဲ ဥပေဒ သ ကုိခ်ိဳးေဖါက္ကာ Frame အျပင္ ကို ထြက္သြားသည့္ ပံု မ်ိဳး ရိုက္ၾကည့္ပါ။

ဤ သို႕ ျဖ င္႕ အဆိုပါ  လွဳပ္ရွား သက္၀င္ မွဳ Sense of movement က  ၾကည့္ သူ အား  ေနာက္ မွာ က်န္ ရစ္ ခဲ့ တဲ့ အေၾကာင္း အရာ တစ္ ခု  ကိုပေဟဠိ အျဖစ္ ေပးပါ လိမ့္ မယ္။ ဘယ္ က လာ ၾကပါ လိမ့္ ဘယ္ကို မ်ား  သြားၾကမွာ ပါ  လိမ့္ ဆိုတဲ့  အေတြး မ်ိဳး ပါ။

၆ - Out of Focus ျဖင့္ ရိုက္ ျခင္း။

ဓါတ္ပံု ရိုက္ လွ်င္ Focus ျပတ္သား ရမည္ မွာ အဓိက အခ်က္ပါ။ တစ္ခါ တစ္ရံ အဆိုပါ ဥပေဒ ကို ခ်ိဳးေဖါက္ကာ Focus မျပတ္ ေအာင္ ရိုက္တာ မ်ိဳး လည္း ရွိပါတယ္။

အထက္ပါ ပံု မွာ ေနာက္ က အမ်ိဳးသ မီး ကို Focus ျဖတ္ ၍ျပတ္သားေစကာ ေရွ႕ က အမ်ိဳး သမီး ကို Out of Focus လုပ္ထားပါတယ္။

Manual Focus, shallow Depth of Field ( DOF ပါးပါး )  တို႕ ျဖင့္ ရိုက္ထားပါတယ္။ Single Focus Point ျဖင့္ လည္း ရိုက္ နိုင္ပါတယ္။ ဤ သို႕ ျဖင့္ Foreground – Background တို႕ ကို စိတ္ ၾကိဳက္ ေရြးကာ ရိုက္နိုင္ပါတယ္။

မိမိ  ျပ လိုတဲ့ Subject ကိုသာ Focus ျပတ္သား ေစ ကာ အထူးျပဳ ျပ တဲ့ နည္း ပါ။

၇ - ရိုက္ ေနစဥ္ Zoom ဆဲြ လိုက္ျခင္း။

အရာ ၀တၳဳ တစ္ခု ကို ရိုက္ေနစဥ္ Zoom ဆဲြ လိုက္ျခင္း ျဖင့္ အထက္ပါ ပံု လို Motion နဲ႕ Dimension တို႕ ကို ဖန္ တည္း နိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုရိုက္ ဘို႕ Shutter speed ကို ေႏွး ေႏွး ထားရ မွာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ Tripod နဲ႕ ရိုက္ သင့္ပါတယ္။ မိမိ ဆဲြ မဲ့ Zoom range နဲ႕လိုက္ေလွ်ာ ညီေထြ တဲ့ Shutter speed ျဖစ္ဘို႕ လိုပါမယ္။ ရုိက္စဥ္ Zoom ဆဲြ ရာ မွာညက္ေညာ ဘို႕ နဲ႕ ဆဲြတဲ့ အရွိန္ တသမတ္ ထည္း ရွိဘို႕ လိုပါတယ္။

အလင္းေရာင္ လံုေလာက္ ပါက  ဒီ ပံု မ်ိဳး  ဟာ လည္း အဆန္း တက်ယ္ ျဖစ္ေလ့  ရွိတဲ့ ပံုေလး မ်ိဳး ပါ။

၈ - Negative Space ရံ ကာ ရိုက္ျခင္း။

Negative Space ကို အနုပညာ သေဘာ အရ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ ပါ က Subject အား ရံ ထားေသာ ေနရာ လြတ္ မ်ား လို႕ ဆိုေပမဲ့ ဓါတ္ပံု တြင္ မူ Subject ပတ္၀န္းက်င္ ရွိ empty space လို႕ ဆိုေလ့ ရွိပါတယ္။ေအာက္ မွာ ျပ ထားတဲ့ ပံု လို  Wasted space  ျဖစ္တဲ့ အလဟသ ေနရာ မ်ားကို တတ္ နိုင္ သမွ် ထားေလ့ မရွိပါဘူး ။

ဟာလာ ဟင္းလင္း ျဖစ္ေနတယ္ လို႕ လည္း ဆို နိုင္ပါတယ္။   ဒီ ေနရာ ေတြ ကို ထိေရာက္ ေအာင္ အသံုးခ် နိုင္ပါတယ္။

အဆိုပါ ဟင္းလင္းျပင္  ေတြ ဟာ သူ တို႕ အထဲ မွာ ဘာ မွ ထပ္ ျဖည့္ ေပးစရာ မလိုဘဲ ပံု ကို အား ျဖစ္ေစတဲ့ အေျခ အေန မ်ိဳး ေတြ ရွိပါတယ္။

အထက္ က ပံုမ်ိဳးေတြ မွာ  ရွိေနတဲ့ Negative space  ေတြဟာ  tranquil and dreamy mood ျဖစ္ေစဘို႕ အား ျဖည့္ ေပးထားကို ေတြ႕ နိုင္ပါတယ္။

ဒါဟာ Negative Space ( Wasted space ) ေတြမ်ားမ်ား  မရွိရဘူး လို႕ ဆိုတဲ့ မူ ကို ခ်ိဳးေဖါက္ လိုက္တာပါဘဲ။

၉ - ပံု ကို ႏွစ္ပိုင္း ခဲြ လိုက္ျခင္း။

ေအာက္ တြင္ နမူနာ  ျပထားသည့္ ပံု ကဲ့ သို႕ ကုန္းေျမ နဲ႕ ေကာင္းကင္ သို ႕ မဟုတ္ ေရျပင္နဲ႕ ေကာင္းကင္ စသည္တို႕ ကိုေရျပင္ညီ မ်ဥ္းျဖင့္ အညီ အမွ်  ထားသ ည့္ ပံု မ်ိဳး  မျဖစ္ေစရ ဆိုသည္ ့  က်ယ္က်ယ္ ျပန္႕ျပန္႔ လက္ခံ ထားၾကတဲ့  ဥပေဒသ ကဲ့ သို႕ အယူအဆ ရွိပါတယ္။

ဆိုလို သည္မွာ ေကာင္းကင္ က ဘာမွ ဆဲြေဆာင္ ဘြယ္ရာ မရွိရင္ ေကာင္းကင္ ဧရိ ယာ ကို ေလွ်ာ့ လိုက္ ၊ ေျမျပင္ သို႕ မဟုတ္ ေရျပင္ ဧရိယာ က ဘာမွ လွပ ထူးျခား မွဳ မရွိဘဲ ေကာင္းကင္ က တိမ္တိုက္ေတြ နဲ႕ လွေနရင္ ေျမျပင္  သို႕ မဟုတ္ ေရျပင္ ဧရိယာ ကို ေလွ်ာ့ ခ်လိုက္ ဆိုတဲ့ အယူအဆ ပါ။

အထက္ပါ ပံု ကဲ့ သို႕ ေကာင္းကင္ က ဘာ မွ ထူးျခားစြာ မရိွတဲ့ ပံု မ်ိဳး ဆိုပါက ရိုက္စဥ္ ထည္းက ေကာင္းကင္ ဧရိယာ ကို ေလွ်ာ႕ ထား  သို႕ မဟုတ္ ရိုက္ျပီးသား  ျဖစ္ေနပါ ေအာက္ တြင္ ျပ ထားသကဲ့ သို႕  ေကာင္း ကင္ ဧရိယာ ကို ျဖတ္ထုတ္ပစ္ ၊ ဒါ ကို ဆုိလိုတာပါ။

သို႕ေသာ္ေအာက္ ပါ ပံုမ်ားကဲ့ သို႕ ၾကည့္သူ ကို ဆဲြေဆာင္ နိုင္ေလာက္သည့္ အေရာင္ ၊ အရာ၀တၳဳ စသည္ တို႕ ရွိေနပါ မူ  အထက္ က ေျပာ ခဲ့ တဲ့ အယူ အဆ ကို ေဖါက္ ဖ်က္ကာ Frame တြင္ အထက္ ေအာက္ အညီအမွ် သာ ခဲြ လိုက္  ရန္ ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ဳပ္ စကား။

အထက္ က ဆို ထားသည္မ်ား ေၾကာင့္ ဓါတ္ပံု ဖဲြ႕စည္းမွဳ ဆိုင္ရာ ဥပေဒသ ( Composition Rules)  အားလံုးကို ခ်ိဳးေဖါက္ ရမယ္ ဟု လည္း  ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။

ျမန္မာ စကားရွိပါတယ္ “ ၀ိနည္း တတ္ ေတာ့ ၾကက္သတ္ လို႕ ရတယ္ “ ဆိုတာပါ။

ကိုယ္ က ဥပေဒသ မ်ားကို သိထားဘို႕ လိုပါမယ္။ ဒီလို သိထားမွ ဒီ ထက္ ဘယ္ လို ေကာင္းေအာင္ ဖန္တည္း မယ္ ဆိုတာ ကို ၾကံဆ နိုင္ပါမယ္။ အျခားလမ္း  ေတြ ကို ျမင္ လာနိုင္ပါမယ္ ။မွန္း သမ္း ျပီး လုပ္ၾကည့္ တာ မ်ိဳး မျဖစ္ ေစ  ဘဲ ဘက္စံု တြက္ဆျပီး ဖန္တည္း ရန္ျဖစ္ေၾကာင္း  ဆိုလို ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

------------------------------------------------

Portrait Cropping

95 – Portrait Cropping                                                ဓါတ္ပံု ပညာ ရပ္ ဆိုင္ရာ မွတ္စု ( ၉၅)

“ Portrait ပံု မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ သည့္ နည္း “

( Portrait Cropping Technique )

စကားဦး

ကၽြန္ေတာ္ လူ ပံု မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ ( Crop ) ရာ တြင္ အျမင့္တန္း ဓါတ္ပံုပညာ  ရွင္မ်ား   မည္ကဲ့  သို႕ ျဖတ္ေတာက္ ၾကသည္ကို သိလို ၍ ရွာေဖြ ဖတ္ရွဳ ရာ  ကၽြန္ေတာ့္ အတြက္ ဆူလြယ္  နပ္လြယ္   ေလ့ လာနိုင္သည့္  Ben Lucas ၏ Portrait Cropping Techniques ကို ေတြ႕ လိုက္ ရ ပါ သည္။

Ben Lucas သည္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု Seattle မွ နံမည္ ၾကီး  Commercial, Portrait, Wedding Photographer တစ္ဦး ျဖစ္ပါသည္။

အမွန္ေတာ့ လူ ပံု Portrait ကို ကၽြန္ေတာ္ ရိုက္ေလ့ ရိုက္ထ မရွိ ေသာေၾကာင့္ ရုိက္ ပံု ရိုက္နည္းေရာ ျဖတ္ေတာက္ သည့္ နည္းပါ မသိသျဖင့္ ရွာေဖြ ဖတ္ရွ ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

Portrait Photography ဟု ဆိုရာ တြင္ လူ ပံုရိုက္ျခင္း  ကိုသာ Portrait Photography ဟု အမ်ားစု လက္ခံ ထားသူ ၾကပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အဘိဓါန္ေတြ ကလည္း ဤ သို႕ ပင္ ဆိုပါသည္။

 သို႕ ရာ တြင္ ကၽြန္ေတာ္ ေလ့ လာ မိသေရြ႕ လူ ပံု သာမက တိရိစၦာန္ မ်ားျဖစ္ေသာ ေခြး ၊ ငွက္ စသည္ တို႕ ၏ ပံု မ်ား ေတာ ေတာင္ေရေျမသဘာ၀ ပံု မ်ားရိုက္ျခင္း ကို လည္း Portrait Photography ဟုေခၚသည္ ဟု ေလ့ လာ မိပါသည္။

ကၽြန္ေတာ္ ေလ့ လာမိသေလာက္ေသာ Portrait Photography  ပံု မ်ားကို ေအာက္တြင္ နမူနာ ေဖၚျပ ထားပါသည္။

အမ်ိဳးမ်ိဳး ေသာ Portrait Photography ပံုမ်ား။

Human Portraits

Animal Portraits

Bird Portrait

Dog Portrait

Nature Portrait

Mountain Portrait

Tree Portrait by David Kimball

Human Portrait မ်ားကို Cropping လုပ္ျခင္း။

ဤ အပိုင္း ကို မူ Ben Lucas ၏ Portrait Cropping Techniques ကို ျမန္မာမွဳ ျဖင့္ ဘာသာ ျပန္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ Human Portrait မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ ျခင္း အေၾကာင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ မွတ္စုပါ  " ကၽြန္ေတာ္ " ဟု ဆို ျခင္း မွာ Ben Lucas  ကို ကိုယ္စားျပဳပါသည္။

Cropping Composition.

ဓါတ္ ပံု တစ္ပံု ကို ျဖတ္ေတာက္ ( Cropping ) လုပ္ ျခင္း မွာ လူ မ်က္ လံုး  ကုို ပံု အလယ္ တည့္တည့္ တြင္ ထားလိုက္ ရံု မွ်ေလာက္ နဲ႕  မလံုေလာက္ပါ။

ျဖတ္ေတာက္ လိုက္ေသာပံု သည္ ၾကည့္သူ အားဆဲြေဆာင္ လာနိုင္သည္ ့   အေနအထားမ်ိဳး ရွိေအာင္ ျဖတ္ေတာက္ နိုင္ရပါမယ္။

ေပါင္ အလယ္ ေနရာ က ေနျဖတ္ ပါ ၊ ဒူး ေနရာ က မျဖတ္ပါနဲ႕။

 အထက္ပါ လူ ပံု ကို  အဆစ္ ( Joint )  ေနရာ မ်ား ျဖစ္ေသာ လက္ေကာက္၀တ္၊ တစ္ေထာင္ဆစ္၊ ေျခမ်က္ေစ႕ ( ေျခက်ဥ္း၀တ္)  ၊ ဒူး ၊ ပုခံုး  စသည့္ ( Ankle, knee, wrist, elbow, or shoulder )  ေနရာ မ်ားက မျဖတ္ လိုက္ပါနဲ႕ ၊ အဆိုပါ ေနရာ မ်ား  က ျဖတ္ေတာက္ ( Crop ) လိုက္ မည္ ဆိုပါက ၾကည့္ သူအ ေန နဲ႕ ပံုသည္ ေျချပတ္ လက္ျပတ္ ၾကီး ျဖစ္ေနသလို (amputating the person at that spot ) ထင္ သြား နိုင္ ပါတယ္။

ထို ေနရာ မ်ား တြင္ ျဖတ္ေတာက္ မည့္ အစား Shin, thigh, torso, or middle of the arm ေနရာ မ်ား တြင္ျဖတ္ေတာက္ သင့္ပါတယ္။ ေအာက္ တြင္ ျဖတ္ေတာက္ ထားသည့္ နမူ နာ ပံု ကို ၾကည့္ ပါရန္။

ေပါင္ ၏ အလယ္ တြင္ ျဖတ္ေတာက္ ထားပါတယ္။

မ်က္ ႏွာ မူ ရာ ေနရာ တြင္ Space  ခ်န္ ေပးထားပါ။

အထက္ ပါ ပံု ကို Crop လုပ္မည္ဆိုပါက အထက္ပါ Subject  ၾကည့္ေနသည့္ မ်က္နွာ မူ ရာ  ေနရာ တြင္ ေနရာလြတ္ ကို ပို ခ်န္ ထားေပးရပါမယ္။ Breathing room ေပး တယ္ လို႕ ဆိုပါတယ္။ ဤ သို႕ ျဖင့္ ၾကည့္ သူအေနနဲ႕ ၾကည့္ ရတာ သက္ေတာင္ ့ သက္ သာ ရွိေစ နိုင္ပါတယ္။

ေအာက္ ပါ ပံု အထက္-ေအာက္ ႏွစ္ပံု တဲြအနက္ အထက္ ပံု တြင္ ျပ ထားသကဲ့ သို႕ မ်က္  ႏွာ မူ ရာ ေန ရာ က်ပ္ ေနေအာင္ ျဖတ္ေတာက္ ျခင္း  ကို ေရွာင္ ရပါမယ္။

ေအာက္ ပံု ကဲ့ သို႕ မ်က္  ႏွာ မူ ရာ ေနရာ ကို Breathing room ေပးထားရပါမယ္။

သို႕ ေသာ္ ေျပာင္းျပန္ သေဘာအရ ၾကည့့္ သူကို ၾကပ္တည္း စြာ ခံစား ေစလိုပါက အထက္က ပံု လို Breathing room မေပးဘဲ မ်က္နွာ မူေနရာ ကို က်ဥ္းက် ပ္ စြာ  ျဖတ္ ပါ။

Subject ၏ မ်က္ လံုး ဆီ ကို ဆဲြေခၚသြားပါ။

ဤသည္ မွာ Rule of Thirds အတိုင္း မ်က္ လံုး ကိုေနရာ ခ် ထား ရန္ ဆိုလိုတာပါ။


Rule of Thirds သည္ ရွဳခင္းမ်ား တင္သာမက Human Portrait တြင္ ပါ အသံုး၀င္  ပါတယ္။ Subject ရဲ႕ မ်က ္လံုးကို ၾကည့္ သူ အာရံု စူး စိုက္ ေစမည့္ ေနရာ မွာ ေနရာ ခ် ထားရပါမယ္။ ေအယက္ပါ နမူနာ ပံု ကို ၾကည့္ ပါ။

မိမိ ျပ လိုသည့္ ေနရာ သို႕ ၾကည့္သူ မ်က္ လံုးကို ေခၚ သြားပါ။

မျပ လိုတာ ျဖတ္ ေတာက္ ပစ္၊ ျပ လို တာကို ခ်န္…မည္သည့္ ဓါတ္ပံု မဆို ဒီ သေဘာ အတိုင္းပါဘဲ...။

လူ တို႕ ၏ သဘာ၀ မွာ ပထမ ဦးဆံုး Subject ရဲ႕  မ်က္ ႏွာ ကို ၾကည့္ပါတယ္ ၊ ေနာက္..ဖတ္ စရာ မ်ား ရွိရင္ ဖတ္ပါတယ္..သည့္ ေနာက္…အေရာင္ ေတာက္ ပ တဲ့ ေနရာ ကို ၾကည့္ ပါတယ္ ၊ အေရာင္ Contrast မ်ားတဲ့ ေနရာ ကို ၾကည့္ပါတယ္ ။ ဒါဟာ လူ ေတြ ရဲ႕ biologically programmed ပါ။

ဒါေၾကာင့္ ျဖတ္ေတာက္ ရင္ မိမိ ျပ လို တဲ့   ေနရာ က ေန ၾကည့္ သူ  မ်က္လံုးကို ဆဲြထု တ္ သြားမဲ့ အေနွာက္ အယွက္ ( Distraction ) ေတြ ကို ဖယ္ ထုတ္ ပစ္ရပါမယ္။

အထက္ က ပံု ရဲ႕ Distraction ေတြ ကို ၾကည့္ရင္ Subject ေနာက္ က ပုလင္း ေလး ဟာ ရွဳပ္ေနေစပါတယ္။ ေနာက္ေပၚ လာတာ က subject ရဲ႕ လက္ အေနအထား ပါ ၊ ေနာက္... ညာ ဘက္ က ေတာက္ပတဲ့ Reflection ၊ ဘယ္ ဘက္ က လြတ္ေနတဲ့ Empty space  စတာေတြပါ။ ဒါေတြ ဟာ ၾကည့္သူ ကို မ်က္ ေစ့ ေနာက္ ေစတဲ့ Distraction ေတြပါ။

ဒီ Distraction ေတြ ကို ျဖတ္ေတာက္ လိုက္ျပီး ၾကည့္သူ အာရံု ေရာက္ေစမဲ့  မ်က္ ႏွာ၊ လက္ ၊ Window Frame တို႕ ဘဲ ခ်န္ ထားပါမယ္။ ေအာက္ ပံု တြင္ စက္ ၀ိုင္း နဲ႕ ၀ိုင္းျပ ထား ေတြ ကိုဘဲ ခ်န္ ပါမယ္။


လက္ ဆိုရာ မွာ လည္း ထင္ရွားတဲ့ အပိုင္းေလး ကို သာ ခ်န္ ထားပါတယ္။  ျပ ရန္ မလို အပ္ ဘဲ အာရံု မ်ားေစမဲ့ ဘယ္လက္ အမ်ားစု ပိုင္း ကို ျဖတ္ ထုတ္ လိုက္ပါတယ္။

ဆံ စ ေနရာ ကို ခ်န္ ထားပါ။

ဆံစ လိုင္း ( Hair Line ) ေျပာင္ ေနေအာင္ ျဖတ္ ေတာက္ လိုက္ပါ က ဆံပင္ မရွိဘူးလား ၊ ကတုန္း နဲ႕ လား လို႕ထင္ နိုင္စရာ ရွိပါတယ္။  


ဆံ ပင္ရွိတယ္ ဆို တာ ကို  သိသာ  ေအာင္ ျပရန္ လိုပါတယ္။

ဆံ စ လိုင္း ကို ျဖတ္ေတာက္ လိုက္ပါက နဖူး ေနရာ ဟာ ဧရိယာ သတ္ မွတ္ ခ်က္ မရွိေတာ့ ဘဲ ဘယ္ ေနရာ အထိ နဖူးက က်ယ္ ေနသလဲ ဆို တဲ့ အေတြး ၀င္ လာ နိုင္ေစပါတယ္။  အဆိုး ဆံုး က ဆံ ပင္ မရွိ ဘူး ဆိုတဲ့  အျမင္ေရာက္ လာေစတဲ့ အေတြးေရာက္လာေစတဲ့  ျဖတ္ေတာက္ ျခင္းပါ။

အတယ့္ ကို Very Tight Crop လုပ္ မယ္ ဆိုရင္ ေတာ့ မ်က္ခံုး အေပၚ ေနရာ ေလာက္ ကေနသာ ျဖတ္ လိုက္ပါ။ မ်က္ ခံုး ေနရာ ဟာ New Hair Line အျဖစ္ေရာက္လာပါ  လိမ့္ မယ္။ ၾကည့္ သူရဲ႕ ညာ အစြန္ ဆံုးပံု ကို ၾကည့္ပါ။

Rules for 8x10" ကို သံုးပါ။

DSLR ရဲ႕ ပံု အခ်ိဳး ဟာ 8X12 Aspect Ratio ျဖစ္ပါတယ္။ Client မ်ားက  8X10” လို ျခင္ တယ္ ဆိုရင္ ျပသနာပါ။ ဒီေတာ့ အခ်ိဳ႕ရေနရာ ေတြ ကို ျဖတ္ ေတာက္ပစ္ ရပါ  လိမ့္ မယ္။

အထက္ပါ ပံု ကို ကၽြန္ေတာ္ Tight Cropping လုပ္ရာ မွာ မလိုတဲ့ Distraction ေဆြ ကို ျဖတ္ ထုတ္ပါမယ္။

အထက္ မွာ ျပ ထားသကဲ့ သို႕ မူလ ပံု ရဲ႕ ေခါင္း အထက္ က ေနရာ ( Head room ) မ်ားေနတာ ျဖတ္ ထုတ္လိုက္ ျပီး နည္းနည္း ဘဲ ခ် န္ ေပးပါမယ္။ လက္ ေနရာ မွာလည္း သင့္ သေလာက္ဘဲ ခ်န္ ေပးပါမယ္။ က်န္တာ ကို  ျဖတ္ထုတ္  ျပီး   8X10” လုပ္ လိုက္ပါ မယ္။  လက္ေနရာ ကိုလံုး၀  မခ်န္ ထားပါက လက္ျပတ္ ၾကီး လို႕ ထင္စရာ  ျဖစ္နိုင္ပ ါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ ညာ လက္ ကို ခ်န္ ထားပါတယ္။ ဘယ္လက္ကို က်န္ရံုေလးသာ ခ်န္ ထားပါတယ္။  Distraction မရွိရံု ျဖတ္ ကာ ညာ လက္ ကို ခ်န္ ထားေပးတာ ကိုေတြ႕ နိုင္ပါတယ္။

---------------------------------